Edukacja o prawach człowieka

Zapraszamy do realizacji nowatorskiej formuły projektu edukacyjnego w szkole o problematyce praw człowieka. Poniżej zamieszczamy link do interesującej strony na ten temat.  "Prawa Człowieka: TERAZ! To jest w Twoich w twoich rękach"

W projekcie nowych wymagań państwa wobec szkół i placówek, zawartych w zmieniającym się od września 2012 roku rozporządzeniu o nadzorze pedagogicznym zawarto wymaganie ściśle związane z prawami człowieka „W szkole realizuje się działania antydyskryminacyjne, uwzględniające różnorakie przesłanki antydyskryminacji, które uwzględniają różnorodność i specyfikę środowiska szkolnego oraz obejmują całą społeczność szkolną”.

Zapraszamy do dyskusji o miejscu edukacji o prawach człowieka w szkolnych programach wychowawczych. Zachęcamy nauczycieli do przesyłania przykładów dobrej praktyki w tym obszarze  i jednocześnie proponujemy lekturę cyklu artykułów na ten temat.

Edukacja o prawach człowieka w szkole

Czym są prawa człowieka?

Prawa  i  wolności  człowieka  występują  wyłącznie w  relacjach  jednostki  z państwem.  Gdy  mówimy o  prawach  człowieka  ograniczamy  się  do  stosunków  między  człowiekiem  a  państwem.  Oczywiście  życie  rodzinne,  miłość,  przyjaźń,  stosunki  sąsiedzkie  są  źródłem  licznych  potrzeb, uprawnień i  zobowiązań,  nie  jest  to  jednak  domena  praw  człowieka.
Prawa  człowieka  to  prawa  indywidualne  nie  zaś  zbiorowe.  Ich  podmiotem  jest  pojedynczy  człowiek.  Prawa  dzielą  się  na  materialne  i proceduralne.  Prawa  materialne  zaś  na  prawa  i  wolności.  Prawo  to  obowiązek  rządzących  zrobienia  czegoś  czynnie  dla  każdego  z  nas.  Na przykład  prawo  do  nauki  nakłada  na  rządzących  odpowiedzialność  za  spowodowanie  istnienia  sieci  szkół,  umożliwiających  każdemu  dziecku  pobieranie  nauki.  Wolności  to  nałożone  na  rządzących  zakazy  ingerowania  w  określone  obszary  naszego  życia.  Wolność  słowa,  wolność  wyznania  itp.,  to  zakazy  wtrącania  się  władz  państwowych  w te  dziedziny  ludzkiej  aktywności.
Jedną  z  podstaw  koncepcji  praw człowieka  jest  ta,  która  mówi,  że  rządzącym  wolno  tylko  to,  na  co  im  prawo  zezwala,  ludziom  zaś  wszystko,  czego  prawo  nie  zakazuje.  Należy  jednak  pamiętać,  iż  rozważamy  jedynie  problem  stosunków  jednostka  -  władza, i  że  twierdzenie,  że  człowiekowi  wolno  wszystko,  czego  prawo  nie  zabrania,  ogranicza  jedynie  możliwość  opartej  na  przymusie  ingerencji  państwa  w  liczne  dziedziny  naszego  życia,  nie  zmniejszając  w  niczym  naszych  zobowiązań  moralnych wobec  innych  ludzi.
Podstawowym  pojęciem    w  koncepcji  praw  człowieka  jest  niezbywalna,  przyrodzona  godność  osobowa  człowieka.  Jest  ona  związana z istotą  człowieczeństwa,  wynika  z  faktu  bycia  człowiekiem,  posiada  ją  i  niemowlę,  które  jeszcze  niczego  w  życiu  nie  dokonało,  i  największy  zbrodniarz.  Godność  osobową  należy  odróżnić  od  godności  osobistej,  która  jest  pojęciem  bliski  honorowi  -  na  tę  godność  trzeba  zapracować,  rośnie  gdy  postępujemy  szlachetnie,  można  ją  stracić,  gdy  postąpimy  podle.
Prawa  człowieka  nie  gwarantują  tego,  że  będziemy  kochani,  szczęśliwi,  że  dobrze  się  nam  będzie  wiodło,  nie  gwarantują   nawet  sprawiedliwości  ani  minimum  dobrobytu  -  chronią  nas  jedynie  przed  upokorzeniem,  zamachem  na  naszą  godność  i  to  tylko ze  strony  jednego,  ale  najpotężniejszego  z  potencjalnych  naruszycieli  -  władzą  państwową,  co w demokracji  wykłada  się  na  wolę  większości.
Praw  człowieka  dochodzi  się  od  państwa.  Są  one  tarczą,  które  daje  jednostkom  poczucie  bezpieczeństwa  w  kontaktach  z  państwem.
Prawa  dziecka  to  obowiązki  dorosłego  wobec  niego.  Wolności  dziecka  stanowią  dla  dorosłego  człowieka  zakaz  ingerowania  w  niektóre  obszary  życia  dziecka.  Prawa  dziecka  ograniczają  prawa  dorosłych,  jednocześnie  nakładając  na  nich  obowiązki.  Tak  naprawdę  niezbyt  lubią  te  prawa,  bo  przecież  żadna  władza  nie  lubi,  jak  jej  się  ogranicza  możliwości  i nakłada  obowiązki.    Przyczyna  konieczności  wyodrębnienia  praw  dziecka  według  Konwencji  Praw  Dziecka  tkwi    w  fizycznej  i  psychicznej  niedojrzałości  dziecka.  Konwencja  określa  dziecko  jako  podmiot,  a  nie  przedmiot  ochrony  ze  strony  państwa  i  dorosłych.  Dziecko  jest  istotą  ludzką  i  wymaga  poszanowania  dla  jego  tożsamości,  godności  i  prywatności.  Rodzina,  którą  państwo  ma  wspierać,  a  nie  wyręczać  w  jej  funkcjach  opiekuńczych,  jest  najlepszym  miejscem  wychowania  dziecka.
Prawa człowieka należą do kategorii uprzywilejowanych praw moralnych, których podłożem jest nasze sumienie, jednak istotnie różnią się od podobnych praw. Jeżeli ktoś kłamie, nie dotrzymuje słowa może stracić honor, dobre imię i szacunek wśród innych ludzi, natomiast prawa człowieka są niezbywalne. Żaden człowiek nie może być ich pozbawiony, ani też nie może sam ich się zrzec. Przysługują każdemu niezależnie od posiadanej pozycji społecznej, ani sposobu, w jaki ktoś żyje, a zatem są powszechne. A skoro każdemu się należą tylko z racji urodzenia się człowiekiem, mówimy o nich iż są przyrodzone. Prawa człowieka przysługują w równym stopniu wszystkim ludziom, niezależnie od wszelkich różnic, jakie ich dzielą lub mogą dzielić; takich jak: kolor skóry, rasa, narodowość, przynależność państwowa, wyznawana religia, pozycja społeczna, płeć, wiek i inne. Na tym polega właśnie ich specyfika, że nie trzeba ich uzasadniać. Jedną z ważnych rzeczy jest, by pamiętać, że prawa człowieka dotyczą wyłącznie relacji jednostki z państwem, ściślej mówiąc, stosunków jednostki ze wszystkimi urzędami, instytucjami, służbami, które to państwo reprezentują. W sporach sąsiedzkich, w życiu rodzinnym, we wszystkich innych konfliktach i przypadkach możemy powoływać się na prawo wynikające z kodeksów: cywilnego, karnego, rodzinnego czy kodeksu pracy.  Prawa człowieka są niezmienne, czyli niezależne od warunków czasu i miejsca. Są również nadrzędne w stosunku do państwa, czy też w stosunku do każdej społeczności, w której człowiek się znajdzie. Z naruszeniami praw człowieka spotykamy się tylko wtedy, kiedy mamy do czynienia z władzą, która je narusza. Istotne jest, aby wiedzieć, że prawa człowieka są prawami indywidualnymi – zajmują się jednostką, nie zaś całymi grupami, zbiorowościami, narodami.